Các dự án hậu titan tại Bình Định gặp khó vì “tắc” đầu ra

Thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp (DN) trên địa bàn tỉnh đã đầu tư các dự án hậu titan nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe trong việc khai thác và xuất khẩu khoáng sản titan, và nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, hiện nay các DN này đang gặp khó khăn vì bế tắc đầu ra…

Dong lai

Lò hoàn nguyên Ilmenite của Công ty CP Khoáng sản Ban Mai.

* Yêu cầu thực tế

Với trữ lượng khoảng 2,5 triệu tấn sa khoáng titan, Bình Định là một trong những tỉnh có trữ lượng titan lớn ở miền Trung. Đến nay, toàn tỉnh có 23 DN đầu tư khai thác và xuất khẩu sa khoáng titan; song phần lớn là các DN nhỏ, công nghệ khai thác lạc hậu, nên titan chủ yếu chỉ được xuất khẩu dưới dạng thô, giá trị kinh tế rất thấp. Theo dự báo, với kiểu khai thác như hiện nay, chỉ trong vòng khoảng 10 – 15 năm nữa, nguồn titan ở Bình Định sẽ hoàn toàn cạn kiệt.

Để lập lại trật tự trong hoạt động khai thác titan, cũng như hạn chế sự thất thoát nguồn tài nguyên quý giá và không thể tái tạo lại được, trong thời gian qua, Chính phủ, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương), UBND tỉnh đã có nhiều văn bản, đưa ra nhiều biện pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản, trong đó có titan. Một trong những quy định có ảnh hưởng lớn đến hoạt động chế biến, xuất khẩu titan là sau năm 2008 sẽ dừng xuất khẩu tinh quặng ilmenite khai thác thô (sản phẩm chủ yếu trong hợp chất titan), chỉ được phép xuất khẩu các sản phẩm hậu titan. Trước yêu cầu này, các DN khai thác titan xuất khẩu trên địa bàn tỉnh buộc phải xúc tiến việc đầu tư các dự án hậu titan.

Để đầu tư dự án hậu titan cần nguồn vốn lớn và đòi hỏi công nghệ chế biến cao, lực lượng lao động lành nghề. Do vậy, mặc dù trên địa bàn tỉnh có đến 23 DN hoạt động trong lĩnh vực này, nhưng đến nay chỉ mới có 8 DN lập dự án đầu tư hậu titan, với tổng công suất 140.000 tấn sản phẩm các loại/năm. Nhưng trong số đó đến nay cũng chỉ mới có 4 doanh nghiệp là Công ty CP Khoáng sản Bình Định (BIMICO), Công ty CP Khoáng sản Ban Mai, Công ty CP Khoáng sản Sài Gòn – Quy Nhơn (SQC), Công ty CP Khoáng sản BIOTAN đã triển khai dự án.

Công ty CP Khoáng sản Ban Mai đã đầu tư 30 tỉ đồng xây dựng nhà máy hoàn nguyên ilmenite đầu tiên ở Việt Nam, với công suất đạt 12.000 tấn sản phẩm/năm, đã hoàn thành và đi vào hoạt động trong năm 2006. Tiếp đó, Công ty BIMICO khởi công xây dựng nhà máy xỉ titan tại xã Cát Nhơn (Phù Cát) có công suất 19.000 tấn sản phẩm/năm, trong đó có 12.000 tấn xỉ titan/năm và 7.000 tấn gang/năm, với vốn đầu tư 55 tỉ đồng. Nhà máy này đã xây dựng hoàn thành, đi vào hoạt động từ cuối năm 2008. Công ty SQC cũng đã khánh thành và đưa vào hoạt động giai đoạn 1 nhà máy xỉ titan tại xã Mỹ Thành, với công suất 24.000 tấn sản phẩm/năm, vốn đầu tư khoảng 500 tỉ đồng. Và mới đây, Công ty CP Khoáng sản BIOTAN đã xây dựng và đưa vào hoạt động nhà máy xỉ titan với công suất 12.000 tấn sản phẩm/năm.

Dong lai

Nhà máy hoàn nguyên Ilmenite của Công ty CP Khoáng sản Ban Mai.

* Sản phẩm “tắc” đầu ra

Việc đầu tư xây dựng các dự án hậu titan là việc làm cần thiết và phù hợp với xu thế phát triển, đúng với chủ trương chung của Nhà nước. Khi được chế biến sâu sẽ nâng cao giá trị kinh tế của loại khoáng sản này, tăng kim ngạch xuất khẩu cho địa phương. Hiện nay, 1 tấn tinh quặng ilmenite có giá khoảng 100 USD; trong khi 1 tấn xỉ titan có giá 650 USD. Các dự án hậu titan không chỉ đem lại hiệu quả trước mắt, mà còn mở ra triển vọng mới cho ngành công nghiệp luyện kim của địa phương cũng như cả nước. Mặc dù vậy, nhưng hiện các nhà máy hậu titan trên địa bàn tỉnh phải hoạt động cầm chừng vì bí đầu ra sản phẩm.

Hiện 4 DN đầu tư sản xuất hậu titan trên địa bàn tỉnh còn tồn kho 7.000 tấn xỉ titan với tổng giá trị khoảng 4,5 triệu USD. Nguyên nhân ứ đọng sản phẩm là do thuế xuất khẩu khá cao (18%). Hiện giá thành của sản phẩm xỉ titan tại nhà máy khoảng 600 USD/tấn; trong khi giá xỉ titan trên thị trường thế giới là 650 USD/tấn, trừ thuế xuất khẩu 18% (khoảng trên 100 USD/tấn), nếu xuất khẩu thì DN sẽ bị lỗ.

Ông Nguyễn Kim Phương, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh, cho biết: Quy trình sản xuất xỉ titan không chỉ đơn thuần là sàng, tuyển, xử lý nâng cao hàm lượng, mà là quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại. Để sản xuất 1 tấn xỉ titan, tinh quặng ilmenite chỉ chiếm khoảng 15% giá thành, số còn lại là tiền điện, than cốc, nhựa đường và các nguyên phụ liệu khác, nên Bộ Tài chính áp dụng thuế xuất khẩu 18% đối với sản phẩm xỉ titan (tương đương với mức thuế xuất khẩu tinh quặng ilmenite) là không hợp lý.

Để khuyến khích các DN đầu tư vào dự án hậu titan và tạo điều kiện cho ngành công nghiệp non trẻ của nước nhà phát triển, UBND tỉnh đã có văn bản gửi Bộ Tài chính và Bộ Công Thương đề nghị mức thuế xuất khẩu của các sản phẩm hậu titan là 0%. Bộ Công Thương đã có văn bản gửi Bộ Tài chính đề nghị mức thuế xuất khẩu sản phẩm hậu titan là 5%. Tuy nhiên, Bộ Tài chính vẫn quyết định áp dụng mức thuế xuất khẩu 18% cho sản phẩm hậu titan. Như vậy, các dự án hậu titan trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục gặp khó khăn vì sản phẩm không xuất khẩu được và các dự án hậu titan còn lại sẽ khó có thể triển khai.

  • Ngọc Thái

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s