Nhìn lại thiệt hại do bão số 9 và 11: Không chỉ tại trời

Các tỉnh thuộc khu vực Miền Trung của Việt Nam, trong đó có Bình Định, không xa lạ gì với bão tố, lũ lụt. Đơn giản bởi một lẽ, đó là chuyện xảy ra thường niên. Nhưng trong những năm gần đây, thực tiễn diễn biến theo chiều hướng đáng lo ngại. Đó là, sức tàn phá của các trận bão, lụt ngày càng khốc liệt hơn, gây nhiều thiệt hại về tài sản và nhân mạng.

Cơn bão Ketsana xảy ra hồi cuối tháng 9 đã làm các tỉnh Miền Trung – Tây Nguyên bị tổn thất hết sức nặng nề: 174 người chết và mất tích, hàng chục ngàn ngôi nhà bị sập và gây hư hỏng hàng trăm căn nhà khác là một minh chứng cụ thể. Đáng chú ý, cũng như những trận bão khác, số người thiệt mạng trên đất liền phần lớn là do lũ quét và lở đất. Có thể nói, hậu quả này không chỉ do thiên nhiên, mà còn có bàn tay của con người góp sức. Chính việc tàn phá rừng phòng hộ đã góp phần làm tăng mức độ thiệt hại khi bão Ketsana quét qua.

Rừng bị tàn phá là để phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế. Ở khu vực Tây Nguyên, hàng trăm héc ta rừng đầu nguồn đã biến mất và thay vào đó là các cánh đồng cà phê và rừng cây cao su. Nếu tính theo diện tích mảng xanh, giữa cà phê, cao su và rừng tự nhiên không có gì thay đổi. Tuy nhiên, điểm khác biệt rất quan trọng là các cánh rừng cao su và vườn cà phê không có tác dụng lưu giữ nước, chống xói mòn và tăng cường dinh dưỡng cho đất như rừng tự nhiên, thậm chí các loại cây công nghiệp này còn tiêu thụ nhiều nước và phân bón, gây hạn hán vào mùa khô và không giải quyết được gì nhiều cho việc hạn chế lũ trong mùa mưa bão. Đối với khu vực có địa hình dốc như miền Trung, vai trò của rừng phòng hộ đầu nguồn và ven biển càng quan trọng hơn.

Bên cạnh đó, rừng phòng hộ, nhất là vùng ven biển, còn có tác dụng chắn cát , chắn gió hại, ngăn cản sóng biển… để bảo vệ các khu dân cư và khu vực sản việc xây dựng các đập thủy điện cũng góp phần tàn phá rừng. Tuy đây là nguồn năng lượng sạch, nhưng các hồ thủy điện cũng làm nhiều cánh rừng lớn biến mất vĩnh viễn. Về lý thuyết, các hồ thủy điện còn có tác dụng cung cấp nước tưới tiêu vào mùa khô và điều tiết lũ trong mùa mưa bão, nhưng khi xảy ra bão, vai trò này không thể phát huy, vì các hồ phải mở cửa xả nước để tránh vỡ đập.

Ở các vùng duyên hải, rừng phòng hộ ven biển cũng đã bị tàn phá để khai thác khoáng sản, nuôi trồng thủy sản, xây dựng các khu du lịch … làm cho diện tích rừng phòng hộ ven biển đã giảm mạnh. Gần đây, phong trào nuôi tôm thẻ trên cát phát triển mạnh ở các tỉnh ven biển miền Trung, càng đẩy nhanh quá trình triệt hạ các dải rừng phòng hộ. Theo khuyến cáo của các chuyên gia về môi sinh, nuôi tôm trên cát chẳng những làm cho mực nước ngầm bị giảm sút (do phải khai thác nước ngầm bơm vào ao nuôi để giảm độ mặn) mà còn góp phần làm tăng tốc độ sa mạc hóa và sự tàn phá của gió, bão. Chỉ trong 20 năm, tính từ 1980, diện tích cồn cát của Việt Nam đã tăng thêm gần 61.000 héc ta.

Trong nhiều năm, vấn đề bảo vệ môi trường của Việt Nam đã bị đặt ở hàng thứ yếu trước các mục tiêu kinh tế. Phát triển kinh tế là yêu cầu sống còn của một quốc gia, nhưng cũng không thể vì thế mà bất chấp mọi giá về môi trường. Thực tiễn đã cho thấy, thiệt hại do phá hủy môi trường gây ra đôi khi còn lớn hơn rất nhiều so với những lợi ích kinh tế gặt hái được.

Việc chặt phá ồ ạt rừng phòng hộ để thay bằng những vườn cà phê, cao su, trại nuôi tôm hoặc khu du lịch… đã và đang để lại hậu quả nặng nề. Vì vậy, việc phát triển nhất thiết phải đặt trong mối quan hệ hài hòa với bảo vệ môi trường. Tất nhiên, không phải lúc nào hai mục tiêu trên cũng có thể song hành, thậm chí đôi khi còn trái ngược nhau. Điều này đòi hỏi càng phải nghiên cứu cẩn trọng nhằm tìm ra giải pháp dung hòa, giúp hạn chế tác hại đến môi trường ở mức có thể chấp nhận được.

Đối với việc bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ, vấn đề trước mắt cần giải quyết là điều tra và quy hoạch lại. Những khu rừng được xem là đặc biệt xung yếu hoặc xung yếu phải được nhanh chóng đầu tư để khôi phục và dứt khoát không được phá hủy vì các mục tiêu kinh tế. Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ rừng cũng cần được thực thi nghiêm ngặt. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, mỗi năm Việt Nam có hàng ngàn héc ta rừng bị chặt phá, mà nguyên nhân chủ yếu do quản lý lỏng lẻo. Nếu không nhanh chóng khắc phục yếu kém này, rừng Việt Nam sẽ ngày càng bị thu hẹp.

Phát triển kinh tế là yêu cầu sống còn của một quốc gia, nhưng cũng không thể vì thế mà bất chấp mọi giá về môi trường. Thực tiễn đã cho thấy, thiệt hại do phá hủy môi trường gây ra đôi khi còn lớn hơn rất nhiều so với những lợi ích kinh tế gặt hái được.

• Bão số 9 đã gây hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản ở tỉnh ta. Theo số liệu thống kê của Ban chỉ huy PCLB- TKCN tỉnh, toàn tỉnh có 10 người chết, 41 người bị thương; 355 ngôi nhà bị sập đổ, trên 8.000 ngôi nhà khác bị hư hỏng; 13.300 ha lúa vụ Mùa bị đổ ngã, ngập nước; 2.697 ha hoa màu hư hỏng ảnh hưởng đến năng suất; 23.490 cây lâu năm bị đổ ngã; 1.000 tấn lúa giống dự trữ phục vụ cho vụ sản xuất Đông Xuân 2009-2010 bị hư hỏng; 683 ha hồ tôm bị ngập, sạt lở; 74 tàu thuyền bị chìm.

• Bão số 9 cũng đã làm sập đổ 3 phòng học; 252 phòng học và 11 Trạm y tế xã bị tốc mái, hư hỏng. Hàng chục km đê, kè đường giao thông bị sạt lở và nhiều nhà xưởng tại các khu, cụm công nghiệp bị hư hỏng nặng. Tổng thiệt hại ước khoảng 232 tỉ đồng.

• Theo số liệu trong cẩm nang ngành lâm nghiệp, Việt Nam có hơn 9,4 triệu héc ta diện tích rừng phòng hộ, nhưng trong đó có tới 3,73 triệu héc ta, tức gần 40%, là đất không còn rừng. Miền Trung và Tây Nguyên là những khu vực có nhiều diện tích rừng phòng hộ, nhưng cũng là nơi có diện tích đất không có rừng lớn nhất, với hơn 1,55 triệu héc ta.

• Các nghiên cứu chuyên môn cho biết, rừng với tán có độ phủ 0,7-0,8 có thể lưu giữ đến 11,6% lượng nước mưa và thảm thực vật mục của rừng tự nhiên có thể hút gần 36 mét khối nước/héc ta.

* Hoàng Lâm (Báo  Bình  Định)

Nguồn: http://www.baobinhdinh.com.vn/kinhte-phattrien/2009/10/82457/

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s