Tháp Dương Long – “viên ngọc quý” chờ “tỏa sáng”

Sau khi tiến hành ba cuộc khai quật khảo cổ học, đến nay có thể nói khu tháp Dương Long đã hiện rõ phần lớn diện mạo bị chôn vùi trong lòng đất từ hàng thế kỷ qua. Để có thể giúp “viên ngọc quý” Dương Long “tỏa sáng”, cần có những kế hoạch trùng tu, tôn tạo hợp lý hơn…

* “Bức tranh” toàn diện về tháp Dương Long

Hai cuộc khai quật năm 2006 và 2007 với nhiều phát hiện giá trị là cơ sở để cuối năm 2008 đầu năm 2009, cuộc khai quật khảo cổ học tháp Dương Long lần thứ ba đã được tiến hành, với yêu cầu tìm kiếm những phần còn lại của Dương Long đang nằm trong lòng đất.

Tại các hố khai quật ở mặt Tây phía sau lưng ba tháp đã phát hiện được hai kiến trúc đài thờ hình vuông cùng với các pho tượng góc hình tu sĩ. Kiến trúc thứ nhất nằm sau tháp Bắc và tháp Giữa, ở hai góc Đông Nam và Tây Bắc còn một phần sàn gạch, móng lót đá ong. Đặc biệt, ở trung tâm kiến trúc này có một bệ thờ hình vuông xây bằng gạch và đá ong hết sức kiên cố, trên bệ đặt tượng Yoni bằng đá sa thạch khá lớn lần đầu tiên được tìm thấy ở Bình Định. Kiến trúc thứ hai cũng nằm ở mặt Tây thẳng hàng với kiến trúc thứ nhất, nhưng đã bị phá hủy nhiều, chỉ còn lại một số dấu vết tường móng bằng gạch, đá ong.

Theo nhận định của các nhà khảo cổ, hai kiến trúc trên chính là hai đài thờ mở thờ thần Siva, có kỹ thuật gia cố móng bằng đá ong tương tự như ở cụm ba tháp, nên đều thuộc tổng thể chung của khu tháp Dương Long. Tuy nhiên, có khả năng hai kiến trúc này được xây trước và những ngôi tháp Dương Long được xây sau, nhưng sự khác biệt niên đại là không lớn. Các hố khai quật cũng được mở tại khu vực phía Đông khu tháp Dương Long một trục thẳng hướng Đông – Tây tính từ cửa chính tháp Giữa. Qua đó, đã xác định được hệ thống đường dẫn vào tháp với các cao trình phân bậc khác nhau.

Ngoài ra, trong khai quật còn tìm thấy đến 700 hiện vật điêu khắc đá trang trí, trong đó, có hàng chục tượng thần còn nguyên vẹn có giá trị nghệ thuật cao. TS Bùi Chí Hoàng (Viện Phát triển bền vững vùng Nam Bộ), người chủ trì khai quật lần thứ hai và ba, nhận xét: “Qua ba lần khai quật thì bình diện cơ bản của cụm tháp Dương Long đã gần như được trở về nguyên trạng, từ những kiến trúc ban đầu như hai kiến trúc dạng đền mở ở phía Tây ba tháp, rồi đường dẫn vào trung tâm khu tháp dù bị phá hủy nghiêm trọng, nhưng cũng đã xác định được một hệ thống các cao trình để làm cơ sở cho việc trùng tu, tôn tạo. Kết quả khai quật cũng đã xác định cơ bản không gian phần tiền sảnh cho từng tháp và cả một hệ thống nền gạch bao xung quanh chân tháp. Sau các cuộc khai quật kết hợp với việc phục chế sơ bộ các phần bị đào phá trước đây, cho thấy các mảnh ghép của một bức tranh toàn diện về cụm tháp Dương Long trung tâm gần như đã hoàn tất…”.

Tượng Yoni bằng đá sa thạch khá lớn tìm thấy ở tháp Dương Long.

* Cần được trùng tu, tôn tạo hợp lý

Trong những năm qua, khu tháp Dương Long vẫn chưa được phát huy đúng giá trị do vừa tiến hành trùng tu tôn tạo, vừa khai quật khảo cổ học. Do vậy, sau đợt khai quật khảo cổ học lần thứ ba, đã đến lúc nên tập trung cho công tác trùng tu, tôn tạo. Tuy nhiên, có thể vẫn còn không ít những kiến trúc phụ xung quanh ngôi tháp mà các cuộc khai quật chưa tìm thấy hết. Bởi vậy, thời gian tới, cần kết hợp tôn tạo di tích với việc tiếp tục thám sát và khai quật nhỏ khi phát hiện dấu tích kiến trúc.

Ông NGUYỄN AN PHA, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL:

images83344_8-1

“Sắp đến sẽ có những điều chỉnh mới. Lãnh đạo tỉnh cũng đã có ý kiến chỉ đạo giải tỏa toàn bộ khu vực phía Đông khu vực tháp Dương Long để làm con đường chính lên tháp. Nhưng việc thực hiện quy hoạch mới không thể vội vàng, mà cần nghiên cứu kỹ để có phương án cụ thể và hợp lý để bảo tồn và phát huy hiệu quả giá trị của di tích…”.

TS Bùi Chí Hoàng đề xuất: “Đối với khối lượng hiện vật khổng lồ có được sau khai quật, nên lập một vườn điêu khắc Champa ngay trong khuôn viên tháp Dương Long. Để phục vụ dự án, cần phải mở rộng diện tích khu di tích tháp Dương Long, chủ yếu là về khu vực phía Tây của cụm tháp. Hai góc phía Tây Nam và Tây Bắc sẽ là hai khu vực được bố trí chính là các vườn hiện vật điêu khắc cổ, xen lẫn với một số mảng vườn tượng nhỏ ở phía Nam và phía Bắc. Như vậy, hiện vật khảo cổ sẽ phát huy tính hiệu quả cả trên góc độ nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị phục vụ du lịch…”.

Khu tháp Dương Long đã tiến hành trùng tu tôn tạo từ trước, nên sau đó khi tiến hành liên tiếp ba cuộc khai quật khảo cổ học với nhiều phát hiện mới, quy hoạch cũ đã bộc lộ những hạn chế cần phải điều chỉnh lại. Việc xử lý gần 3.000 hiện vật thu được sau ba cuộc khai quật cũng là vấn đề đáng quan tâm. TS Đinh Bá Hòa, Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp tỉnh, cho rằng: “Cần có một dự án quy mô nghiên cứu, phân loại, phục chế các hiện vật một cách bài bản, để nếu đủ cơ sở khoa học thì đưa các hiện vật trở lại vị trí cũ trên tháp khi trùng tu…”.

* Hoài Thu (Báo Bình Định)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s